Eerlijk is eerlijk: ik heb dit boek gelezen uit gemakzucht. Ik bedoel dat ik het per toeval tegenkwam in mijn boekenkast. Ik vermoed – mijn geheugen heeft soms andere prioriteiten - dat één van mij zonen het boek ooit heeft moeten lezen tijdens zijn scholierentijd, met de bedoeling er een deugdelijke boekbespreking van te maken.
Het bespaarde me alleszins een verplaatsing naar de boekenboetiek, uit zelfbehoud soms een goede zaak. Je moet weten dat ik nooit maar één boek koop eens ik de drempel van een boekenwinkel over ben, als was het een soort van bijgeloof.

Aangekondigd onheil

​

En nu we toch eerlijk zijn: ik was niet meteen wild van “Zoals het gebeurd is”.  Misschien ben ik wat te oud voor dit soort schelmenliteratuur?  Toch bekroop me gaandeweg een nieuwsgierige fascinatie voor de drie hoofdpersonages, die  - zo was duidelijk - in de val van een onafwendbaar lot zouden lopen.  Het boek las als een kroniek van een aangekondigde ramp, waarvan de eerste bladzijde de motor reeds in gang zette:‘(…) Vandaag is alles anders. Ik wil lawaai. Het liefst zou ik deze dag ook dichtsmijten, zodat hij met een oorverdovende knal gedaan was.’ (p. 5)

​

Bent, de ik-figuur, vormt een onafscheidelijk duo met Joeri. Ze wonen in hetzelfde dorp en zitten in de laatste klas van de basisschool. Beide vrienden schuwen een goed avontuur niet en tijdens de zomervakantie ontdekken de jongens hoe ze hun durf bij elkaar kunnen optellen om de meest waanzinnige grenzen te overschrijden. ‘Die middag kwamen Joeri en ik erachter dat we onze durf bij elkaar konden optellen. Dat we samen dubbel zo dapper waren als alleen. We maakten er een spelletje van. We speelden het de rest van de vakantie.’ (p.39)

​

Drie is te veel

​

Maar dan wordt het 1 september. De komst van een nieuwe klasgenoot, Finn, verstoort hun vriendschap. Opeens heeft beste vriend Joeri meer oog voor ‘de nieuwe’ dan voor Bent. Bent voelt zich al gauw het vijfde wiel aan de wagen en ziet met lede ogen aan hoe Joeri en Finn dikke maatjes worden. Bent voelt zich verraden en in de steek gelaten. Wanneer hij denkt dat Joeri zijn grootste geheim aan Finn heeft verklapt, daagt hij Joeri uit voor een durfspel…

​

Van de Wijdeven schrijft met een sobere, beheerste pen. In dit debuut, genomineerd voor de Boekenleeuw 2014, duikt hij met de lezer in het hoofd van de elfjarige Bent. Daar klutsen onuitgesproken emoties, jeugdige overmoed en onafwendbare dreiging door elkaar.  De keuze van het ik-perspectief maakt dat je als lezer opgesloten zit in de gedachten van Bent, en zo ongevraagd vastgekluisterd wordt aan zijn verwarring, jaloezie en angst.

​​​​

Gespleten en voorspelbaar

​

De hoofdstukken zijn kort en fragmentarisch, laverend tussen heden en verleden. Dat gespleten vertelritme weerspiegelt Bents innerlijke strijd en probeert zo ook de spanningsboog strak te houden. De lezer weet dat er iets vreselijks gebeurd is en je kan al enigszins voorspellen wát. Sommigen zullen dat als een superspannende ‘pageturner’ ervaren, voor mij was die voorspelbaarheid net een lichte domper op de leesvreugde. Ik hoopte na elk hoofdstukje op een onverwachte twist, maar die bleef uit.

​

Van de Wijdeven schrijft voornamelijk toneelstukken en je zou kunnen zeggen dat zijn debuutroman een literair equivalent is van een theaterstuk zonder decorwisselingen: een lichtjes claustrofobische ervaring waarin de emotionele kracht vooral schuilt in wat niet wordt gezegd.

​​

Ingehouden poëzie

​

De auteur maakt gebruik van eenvoudige zinnen waar soms ingehouden poëzie doorschemert: ‘(…) Mijn hoofd duizelt een beetje. Ik geloof dat ik het hele stuk vanaf de schoolpoort mijn adem ingehouden heb. Ik laat mijn longen leeglopen. Er komt een woord mee uit mijn mond. Eentje zonder voor- of achterkant. Een woord dat niks betekent en toch van alles wil zeggen.’ (p. 13)

De personages zijn vrij eendimensionaal en lichtjes karikaturaal, als je het mij vraagt. Ze krijgen vooral vlees door hun daden en korte dialogen. Als je houdt van gelaagde persoonlijkheden en beschrijvende analyses, kom je hier niet aan je trekken. In dit verhaal kan je deze beperking echter ook zien als een kracht. Het zijn niet de uitgediepte karakterbeschrijvingen maar Bents innerlijke beleving en botsende gedachten die het verhaal voeden.

​

Ongenadig opgroeien

Kortom, omwille van de herkenbaarheid, de dreigende onderhuidse broeierigheid en ingehouden poëzie is “Zoals het gebeurd is” zeker wel een opwindende aanrader voor jongelui uit de eerste en tweede graad die qua leeservaring nog niet veel verder zijn geraakt dan Het leven van een Loser of een 'Geronimo Stilton' -avontuur.

​

Het boek leest dan wel als een (voorspelbare) thriller maar is bovenal een psychologische dissectie van het verwarde hoofd van een tiener.  Het is een knappe verdienste van de auteur dat hij onverstoorbaar chirurgisch snijdt in de kern van wat opgroeien zo ongenadig maakt: vriendschap en verraad, loyaliteit en rivaliteit, de dunne grens tussen spel en ernst.
Opgroeien gebeurt nu eenmaal op het scherp van de snee. Dat proces heelhuids doorkomen is al een leven op zich.

​